|
Niemand vindt tulpenbollen lekker
Over gelijkheidsdwang
In de wereld van vandaag is het
vreedzame samenleven door meerderheden en minderheden een
zeer actueel thema. Dit geldt niet alleen voor de landen als
Libië en Egypte maar ook voor Nederland.
Nieuwe intolerantie
De actualiteit van deze tijd wordt bepaald door de landen
van Noord-Afrika, waar oude regimes vallen en nieuwe zich
vestigen. De vragen die daarna veelal voorzichtig gesteld
worden zijn duidelijk. Zal de nieuwe dictator een betere
zijn dan de oude? Zal het werkelijk lukken om vrije
verkiezingen te houden en een democratrie te vestigen? En
ook: zal de tolerantie van de nieuwe meerderheid
betekenis hebben of zal het toch niet meer zijn dan een
(dodelijke) intolerantie?
Met de verrekijker gericht op Afrika zou gemakkelijk
ongezien kunnen blijven wat in het eigen democratische huis
aan de hand is. Immers, democratie is iets wat je bij moet
houden. Democratie gebeurt nooit vanzelf. Dat is inherent
aan de spanning die het samenleven van meerderheden en
minderheden met zich mee brengt. Gaat het goed met de
democratie in Nederland?
Testcase
Een vraag naar de stand van de democratie kan alleen
maar worden beantwoordt aan de hand van een actuele testcase.
Een van de actuele testcasussen van dit moment is de
gewetensbezwaarde trouwambtenaar. Zoals bekend zijn er
enkele ambtenaren in Nederland die vanwege hun
geloofsovertuiging geen homostelletjes willen trouwen. Mogen
zij weigeren? Onlangs werd nog een treffend beeld geschetst
van de ‘omvang’ van dit probleem. Twee ambtenaren van de 478
ambtenaren in Amsterdam zijn gewetensbewaard. Twee. Een hele
kleine minderheid. Kan deze minderheid bestaan naast
de meerderheid? In het kader van de democratie die Nederland
wil en pretendeert te zijn, lijkt dit een onbegrijpelijke
vraag. Natúúrlijk mag dat. Maar hoe komt het dan dat dit
soort vragen überhaupt aan de orde zijn, waar lange tijd
meerderheden en minderheden vreedzaam naast elkaar leefden
en werkten? Is er sprake van een kentering?
Kentering?
Dat dit soort vragen überhaupt aan de orde zijn, lijkt
een kentering die vorig jaar werd ingezet door een uitspraak
van de Hoge Raad inzake het passief vrouwenkiesrecht van de
SGP. Hoewel hier binnen het SGP ook verschillend over
gedacht wordt, lijkt vooralsnog het standpunt te zijn dat op
Bijbelse gronden aan de vrouw geen passief stemrecht toekomt.
Maar blijkbaar moeten de gewetens hoe dan ook gedwongen
worden. Is dit een breuk met het verleden waar ongelijke
overtuigingen altijd vreedzaam naast elkaar konden leven?
Naar aanleiding van deze uitspraak werd vorig jaar, 8 mei
2010, in Hoevelaken een bijeenkomst gehouden, georganiseerd
door het actiecomité Zij maakt het verschil.nu. Dit comité
verzamelde 40.000 handtekeningen tegen de uitspraak van de
Hoge Raad. De initiatiefneemster vertelde dat ‘een kwart’
van deze in recordtijd verzamelde handtekeningen niet gezet
waren door de eigen achterban van het SGP. Tienduizend
Nederlanders protesteerden mee. Als een van de sprekers was
ook uitgenodigd Amanda Kluveld, historica en columniste van
De Volkskrant. In niet mis te verstane metaforie
sprak zij over de dans rond het gouden kalf van de ‘gelijkheidsdwang’.
Gelijkheidsdwang!
De term mag dan van deze tijd zijn, haar verleden is dat
niet. Het is dan ook de vraag hoe in het verleden met
gelijkheidsdwang omgegaan werd. En deze vraag is vooral
interessant in het kader van de ontwikkeling van een
democratie. Bedoeld wordt dan - niet de ontwikkeling van een
democratie in werelddelen die de onze niet zijn - maar de
ontwikkeling van een democratisch Europa.
Europa
Wanneer wij een spade zouden zetten in Europa zouden wij
de as tegenkomen van tienduizenden brandstapels. Deze
brandstapels dateren van 500 jaar geleden. Uiteraard heette
het Europa van toen geen Europa maar Habsburgse rijk maar
het territorium is hetzelfde.Zoals bekend zat de Habsburgse
keizer in het midden van Europa als een spin in zijn web en
‘veroverde’ middels een uitgekiende huwelijksstrategie
landje voor landje. En hij was een heel eind op streek!
Overal in dit steeds uitbreidende rijk werden rekenkamers en
rechtbanken neergezet. En je vraagt je af waarom is het
project ‘Habsburgse rijk’ mislukt en lopen wij nog steeds te
‘klungelen’ met Europa? Toegegeven we zijn inmiddels weer
even ver als toen. We zetten weer overal rechtbanken neer
die we nu hoven noemen zoals het Europese Hof van justitie
te Luxemburg. Of zelfs ‘Vredespaleis’ zoals het
Internationaal Gerechtshof in Den Haag. En we hebben ook
weer rekenkamers die noemen we nu Europese Centrale Bank.
Maar vanwaar deze vertraging van 500 jaar? Het antwoord is
simpel. Destijds is Europa stukgelopen op wat wij nu
gelijkheidsdwang noemen. Wanneer je niet instemde met het
heersende geloof wachtte de brandstapel. We hebben dan nog
niet uitputtend gesproken over hiermee aanverwante zaken die
wij tegenwoordig als crimes against humanity betitelen. Deze
gelijkheidsdwang heeft het Habsburgse rijk echter niet
bijéén kunnen houden. Integendeel het ‘verpulverde’ Europa.
Het is dan ook niet overdreven te stellen dat het Europa van
nu als uit de as herrezen is en de les van de geschiedenis
ligt dan ook voor de hand. Deze les luidt kort en goed: géén
gelijkheidsdwang in Europa.
Tulpenbollen
Over Christenen en hun standpunten is velerlei
onvriendelijks te vinden. Niets is echter zo irritant als
vriendelijkheden in de trant van: “eh, dit zijn eh, zulke
scháttige mensen eh.” Dit soort taalgebruik ontstaat door
het gehamer van de media op folklore dan wel snóezige
folklore van de zogenoemde biblebelt. Een dergelijke
beeldvorming herinnert aan een zeer onplezierig en vrij
recent verleden. Ook toen ging het om een rijk en ook toen
was er gelijkheidsdwang: blond haar en blauwe ogen. Dit rijk
werd ingezet met een campagne van posters van mannen met
enge haakneuzen en gluiperige ogen. Ik kan het verschil niet
inzien tussen een dergelijke beeldvorming en het voortdurend
afschilderen van mensen als een stelletje kneuterige
kabouters. Het effect is namelijk hetzelfde. Het geeft
mensen een alibi om weg te kijken op die momenten die er
wezenlijk toe doen.
Is er sprake van een kentering in de democratie van ons
Hollands huis? Zal er in toenemende mate sprake zijn van
vragen die het vreedzaam naast elkaar leven van
verschillende overtuigingen onder druk zetten? Er is een
boek met daarin de volgende zin: “justice had been done” en
in dit boek gaat de vlag dan neer. Sprak de Hoge Raad recht
en hangt de Nederlandse vlag nu halfstok? Of je nu Christen
bent of niet niemand vindt tulpenbollen lekker.
Gelijkheidsdwang veroorzaakt altijd alleen maar diepe
ellende en een Bijbels Schriftwoord luidt dan ook:
wederstaat het begin.
Sita T. Bolt
|